Stefaan Phlips (Artsen Zonder Grenzen)

De 38-jarige Stefaan Phlips is geen TV-vedette, gevierd sportman of politicus. Hij is eigenlijk een nobele onbekende die als “supply director” (directeur bevoorrading) actief is in het grote logistieke centrum van Artsen Zonder Grenzen in Merchtem. Terwijl de schrijnende beelden over de toestand in Haïti stilaan van uw netvliezen verdwijnen wilden wij wel eens weten hoe de hulp in crisissituaties praktisch georganiseerd wordt.

Stefaan, kan je kort de geschiedenis van Artsen Zonder Grenzen schetsen?

Artsen Zonder Grenzen (AZG) werd in 1971 in Frankrijk opgericht. Aanleiding waren een ‘vergeten’ oorlog in Biafra (nu een deel van Nigeria), waar een hele bevolkingsgroep doelbewust uitgehongerd werd, en een natuurramp in Oost-Pakistan (nu Bangladesh). Omdat het neutrale Rode Kruis zich niet kon uitspreken over de wantoestanden, richtten enkele dokters en journalisten Médecins Sans Frontières op, een organisatie met een grotere vrijheid van handelen, én die wel publiekelijk kan spreken over wat ze zien. Enkele artsen richtten dan in 1980 de Belgische tak van AZG op.

Wat is de specifieke opdracht van AZG?

Die staat in ons handvest: Hulp verlenen  aan volkeren in nood, aan slachtoffers van menselijke of natuurrampen, en van oorlogsgeweld, zonder enig onderscheid van ras, religie, levensbeschouwing of politieke opvatting. Er werken zo’n 22.500 mensen voor AZG (zo’n 2.500 “expats” en 20.000 lokale medewerkers), verspreid over meer dan 60 landen. In de Belgische hoofdzetel in Brussel zijn 250 mensen aan de slag, in het logistieke centrum in Merchtem een 60-tal. Vanuit Merchtem worden de aankoop, het transport en de levering van AZG-goederen in de hele wereld georganiseerd. Die goederen (voor 80% medicijnen of medisch materiaal) ondersteunen de projecten van AZG. Die projecten zijn soms zeer tijdelijk, maar kunnen net zo goed meerdere jaren duren. Sommige zijn gericht op de bestrijding van een epidemie, zoals mazelen of cholera, of op medische hulp bij natuurrampen, andere zijn op specifieke bevolkingsgroepen gericht, zoals  vluchtelingen of vrouwen.

Wat is jouw taak precies?

Ik ben niet medisch geschoold en kom uit de sector van de logistiek. Dat is ook bij AZG mijn specifieke opdracht: zorgen dat het juiste materiaal wordt aangekocht, opgeslagen en bij interventies snel en correct ter plaatse komt. Een goede organisatie is hierbij van het allergrootste belang. In Haïti werken we al 19 jaar. Daardoor konden we na de aardbeving onmiddellijk aan de slag, ook al raakten ook onze ziekenhuizen en gezondheidsposten zwaar beschadigd.  In de eerste 72 uur na de aardbeving hadden we al meer dan 1500 gewonden verzorgd. De noden werden door de mensen ter plaatse ingeschat en midden in de nacht kregen wij de eerste bestellingen van materiaal binnen.

Wat gebeurde er in de eerste uren na de ramp?

Onze kits werden klaargezet voor transport. In een eerste vliegtuig ging ongeveer 42 ton mee, in een tweede 60 ton en in een nabestelling nog eens 10 ton. De goederen voor de eerste vlucht stonden binnen de 36 uur klaar om op vrachtwagens te laden. Het vliegtuig is daarna verschillende keren omgeleid of kreeg geen toelating om te landen. AZG concentreert zich in Haïti op de medische verzorging van de slachtoffers, wij hebben geen drilboren of zwaar materiaal om zelf op zoek te gaan naar slachtoffers onder het puin. Merchtem heeft 7000 m² opslagruimte, waar kits en goederen voor allerhande noodsituaties klaarstaan.

AZG maakt geen deel uit van de 12-12 campagne, waarom niet?

Er zijn drie belangrijke redenen. 12-12 zamelt geld in voor de heropbouw van Haïti op lange termijn. Dat is een mooi initiatief, maar heropbouw op lange termijn behoort niet tot het mandaat van Artsen Zonder Grenzen. Wij leveren medische noodhulp.

Ook we weten nu nog niet hoeveel geld wij zullen nodig hebben voor Haïti. Als we te veel geld krijgen, willen wij de resterende fondsen gebruiken voor andere noodsituaties, die minder media-aandacht krijgen. Zo zijn wij bijvoorbeeld druk in de weer om in Burundi een malaria-epidemie te bestrijden. Ook daar is de inzet van middelen en mensen nodig.  Daarom vragen wij nu ook aan de mensen om te storten voor ons “Noodhulpfonds” en niet specifiek voor “Haïti”. Daar proberen wij heel transparent in te zijn. Die vrijheid zouden we niet hebben als we deel uitmaakten van een groep die via één rekeningnummer geld inzamelt.

Ten slotte moeten schenkers ook de keuze krijgen aan welke organisatie ze geld schenken. Dat vinden de meeste mensen belangrijk, dat weten we uit ervaring.

Waar haalt AZG zijn financiële middelen vandaan?

Artsen Zonder Grenzen heeft een solide financiële basis: wij krijgen privé-giften, maar ook hulp van regeringen, internationale organisaties, ondernemingen of stichtingen. In België bijvoorbeeld steunen zowat 360.000 mensen onze organisatie. Zij zorgen ervoor dat er geld is om hulp te bieden, maar ook dat onze onafhankelijkheid gewaarborgd blijft. In Afghanistan bijvoorbeeld financieren wij omwille van die onafhankelijkheid onze projecten niet met overheidsgeld.

Wat maakt van AZG zo’n sterke speler in de internationale hulpverlening?

Wij hebben know how en routine in crisissituaties. Wij werken onafhankelijk t.o.v. de nationale overheden en spelen heel snel en efficiënt in op de medische noden die door onze eigen mensen worden ingeschat. Wij kunnen ook heel snel reageren dankzij die noodhulpkits  waarover ik het daarnet had, die in Merchtem zijn opgeslagen en klaar staan voor verzending.

Maar AZG doet veel meer dan noodhulp bieden. Wij leiden ook ter plaatse mensen op die projecten kunnen verder zetten. In Merchtem worden ook geregeld specifieke opleidingen georganiseerd. Zo hebben wij een speciaal opleidingscentrum waar onze medewerkers leren werken met allerhande installaties en technieken die zij dan tijdens hun werk in crisisgebieden in de praktijk kunnen omzetten.

Je hebt niet meteen een ‘nine to five’ job?

Neen, de dagen na de aardbeving in Haïti is er keihard gewerkt. Dan tellen we de uurtjes niet, ook niet in het weekend. Het voornaamste is dan dat alle gevraagde materiaal zo snel mogelijk ter plaatse komt. In crisissituaties betekent dat bijvoorbeeld dat we één of meerder vliegtuigen moeten charteren. Ook ter plaatse moet nog voor vervoer worden gezorgd.

Website: www.azg.be

Financiële steun: 000-0000060-60, IBAN: BE73 0000 0000 6060, BIC: BPOTBEB1